Vlaanderen Fietsland zomerrapport 2020

Fietstoerisme in Vlaanderen krijgt boost tijdens corona

Er is in Vlaanderen 40% meer gefietst tijdens de lente en zomer van 2020 in vergelijking met dezelfde periode van vorig jaar. De Vlaamse Kust is de populairste fietsregio, Antwerpen is de populairste fietsprovincie en Leuven mag gerust de fietshoofdstad van Vlaanderen genoemd worden.

Op basis van meer dan 300.000 gedownloade fietsroutes en meer dan 1 miljoen gebruikers op het platform van vlaanderen-fietsland.be presenteren we het Vlaanderen Fietsland Zomerrapport van 2020.

Geschreven door Sven Nijs (oprichter vlaanderen-fietsland.be) op 22/09/2020

Achtergrondafbeelding © Lander Loeckx

Het hoogseizoen (lente en de zomer) van 2020 zit er alweer op. Het was in alle opzichten een zeer vreemd (fiets)jaar, niet in het minst door het coronavirus uiteraard. Dit vieze beestje heeft onze vakantieplannen als een wildeman doorkruist waardoor een aanzienlijk aantal mensen koos voor een 'staycation'. Je mag gerust over een 'bikecation' spreken.

Mensen zijn massaal de fiets op gesprongen en hebben ons eigen land tot in elke uithoek verkend. Lampernisse en Leut zijn niet de verwachte hotspots geworden zoals minister Demir had voorspeld. Maar dat we met zijn allen een heleboel plaatsen hebben ontdekt in Vlaanderen waar we zonder corona wellicht nooit waren geweest, staat als een paal boven water.

Dit speciale fietsseizoen roept om een grondige analyse van het fietstoerisme in Vlaanderen. We hebben alle cijfers bestudeerd voor de periode van 21 maart 2020 t/m 20 september 2020. Onze website vlaanderen-fietsland.be mocht in die periode maar liefst 1.155.000 unieke bezoekers ontvangen. Dat is een verhoging van 85% t.o.v. dezelfde periode in 2019. Niettegenstaande vlaanderen-fietsland.be ook zonder corona elk jaar een organische groei kent, schatten we dat corona ervoor heeft gezorgd dat er tot 40% meer recreatief fietstoerisme heeft plaatsgevonden in Vlaanderen in vergelijking met 2019.

Heatmap

Gebruikers van onze online routeplanner hebben tijdens het hoogseizoen van 2020 honderdduizenden routes gedownload. Op basis van deze immense databank aan gedownloade routes geeft deze heatmap weer welke gebieden in Vlaanderen het meeste fietstoerisme kregen te verwerken (lees verder onder de afbeelding).

Heatmap fietstoerisme in Vlaanderen
Heatmap fietstoerisme in Vlaanderen maart-september 2020 (© vlaanderen-fietsland.be)

Dit onderzoek bestudeert het fietsgedrag van de Vlaming in Vlaanderen (onze website dekt vooral het Vlaamse fietsnetwerk en is op dit moment uitsluitend Nederlandstalig). Onze cijfers zijn gebaseerd op het gebruik van het meer dan 13.000 kilometer lange fietsnetwerk in Vlaanderen.

De gemiddelde leeftijd van een gebruiker op vlaanderen-fietsland.be is 48 jaar. De gemiddelde lengte van een fietsroute is 43 km. Onze gebruikers komen voor 98% uit Vlaanderen, de resterende 2% gebruikers zijn afkomstig uit Brussel, Wallonië en Nederland (selchts 0.1%). In dezelfde periode vorig jaar bedroeg het aandeel van Nederlanders in onze cijfers nog 1.5%. Ook na de lockdown en het heropenen van de grenzen zijn er duidelijk een pak minder Nederlanders de grens overgestoken om bij ons te komen fietsen.

In totaal werd er voor bijna 13 miljoen kilometer aan fietsroutes gedownload via onze fietsrouteplanner. Op basis van deze data kunnen we een aantal interessante lijstjes samenstellen om de meest populaire fietsgebieden, fietsknooppunten en trajecten in Vlaanderen te bepalen. Daarna gaan we ook kijken naar de afkomst van fietsers in de verschillende Vlaamse provincies.

Populairste fietsknooppunt: knooppunt 75 in Leuven (Arenbergkasteel)

Het was toch ook voor ons een verrassing: Leuven heeft als fietsstad de voorbije jaren een flinke inhaalbeweging gedaan. Mét resultaat: elke keer wanneer iemand een route downloadt, bewaren we de knooppunten van de route. Knooppunt 75 in Leuven, aan het Arenbergkasteel, werd met voorsprong het vaakst opgenomen in een fietsroute. Sterker nog: er staan maar liefst 4 Leuvense fietsknooppunten in de top 10:

# Fietsknooppunt # in een route op kaart
1 knooppunt 75 (Leuven - Arenbergkasteel) 6.502 bekijk op kaart
2 knooppunt 33 (Leuven - Diestsesteenweg) 6.435 bekijk op kaart
3 knooppunt 51 (Rumst - Blauwe bruggen) 6.427 bekijk op kaart
4 knooppunt 88 (Lier - Brug Netekanaal) 6.393 bekijk op kaart
5 knooppunt 23 (Brugge - Sasplein) 6.245 bekijk op kaart
6 knooppunt 11 (Leuven - Station) 5.945 bekijk op kaart
7 knooppunt 3 (Gent - Kasteel van Zwijnaarde) 5.844 bekijk op kaart
8 knooppunt 80 (Leuven - Provinciedomein Kessel-Lo) 5.807 bekijk op kaart
9 knooppunt 34 (Damme - Brug over Damse Vaart) 5.802 bekijk op kaart
9 knooppunt 4 (Antwerpen - Posthofbrug) 5.535 bekijk op kaart

Opmerkelijk: Knooppunt 91 in de Limburgse Kempen, nabij Bokrijk en 'Fietsen door het water', viel net buiten de top 10 op een elfde plaats. In onze analyse van 2017 was dit het populairste knooppunt in Vlaanderen. Het andere Limburgse fietsproject 'Fietsen door de bomen' staat op een 54ste plaats (lees verder onder afbeelding).

Heatmap fietstoerisme in Vlaanderen
Arenbergkasteel aan knooppunt 75 in Leuven (© vlaanderen-fietsland.be)

Populairste fietsprovincie: Antwerpen

Om te bepalen welke provincie het populairst is bij fietsers maken we gebruik van twee elementen: we delen het totaal aantal kilometer aan gedownloade fietsroutes in een provincie door het totaal aantal kilometer aan fietsnetwerken in diezelfde provincie. We krijgen dan het 'populariteitsratio'. Op basis hiervan is duidelijk dat de provincie Antwerpen het drukst 'befietst' is het voorbije hoogseizoen. Ook Vlaams-Brabant deed het bijzonder goed. Limburg, Oost-Vlaanderen en West-Vlaanderen zijn aan elkaar gewaagd maar lieten zeker ook mooie cijfers optekenen.

# Provincie Populariteitsratio
1 Antwerpen 1.136
2 Vlaams-Brabant 1.081
3 Limburg 917
4 Oost-Vlaanderen 910
5 West-Vlaanderen 905

Opmerkelijk: in de provincie Antwerpen ligt het drukst bezochte fietstraject tussen 2 knooppunten in Vlaanderen. Het gaat over de verbinding tussen knooppunt 88 en 93 aan de brug over het Netekanaal in Lier.

Heatmap fietstoerisme in Vlaanderen
Populairste fietstraject van Vlaanderen aan het Netekanaal in Lier (© vlaanderen-fietsland.be)

Populairste fietsregio: Kust

Onze Kust was het voorbije hoogseizoen niet enkel populair bij strandgangers: ook fietsers vonden er zeer vlot hun weg naartoe. Van alle Vlaamse toeristische regio's steekt de Kust er met kop en schouders bovenuit. Scheldeland en Hageland maken het podium compleet. Ook in deze lijst bepaalt het 'populariteitsratio' (totaal aantal kilometer aan gedownloade fietsroutes in een regio gedeeld door het totaal aantal kilometer aan fietsnetwerken in diezelfde regio) de populariteit van elke Vlaamse regio bij fietsers.

Populairste fietsregio's in Vlaanderen
De Kust, Scheldeland en Hageland zijn de 3 populairste fietsregio's van Vlaanderen (© vlaanderen-fietsland.be)
# Regio Populariteitsratio
1 Kust 1.497
2 Scheldeland 1.259
3 Hageland 1.096
4 Antwerpse Kempen 1.093
5 Limburgse Kempen 1.082
6 Groene Gordel 998
7 Brugse Ommeland 933
8 Leiestreek 929
9 Waasland 849
10 Maasland 741
11 Meetjesland 731
12 Haspengouw 726
13 Westhoek 665
14 Vlaamse Ardennen 592
15 Voerstreek 562
Kust fietsen
Fietsen aan zee: een populaire bezigheid de voorbije zomer (© Westtoer)

Populairste fietsstad: Leuven

We hebben ook gekeken naar de populariteit van onze hoofdsteden (+ Mechelen) bij fietsers. En wat blijkt? Ook daar komt Leuven als 'overwinnaar' uit de bus. Het troeft de andere Vlaamse steden afgetekend af. Ze hebben duidelijk goed werk geleverd in Leuven: de Vlaams-Brabantse hoofdstad is erg aantrekkelijk bij recreatieve fietsers. Naast de 'Bierhoofdstad van België' mag Leuven zich met recht en rede ook 'fietshoofdstad van Vlaanderen' noemen. Brugge en Gent staan mooi tweede en derde in dit lijstje. Ook in deze lijst bepaalt het 'populariteitsratio' (totaal aantal kilometer aan gedownloade fietsroutes in een stad gedeeld door het totaal aantal kilometer aan fietsnetwerken in diezelfde stad) de populariteit van elke Vlaamse stad bij fietsers.

# Stad Populariteitsratio
1 Leuven 2.727
2 Brugge 1.862
3 Gent 1.849
4 Mechelen 1.686
5 Hasselt 1.627
6 Antwerpen 1.347
Leuven Populairste fietsstad van Vlaanderen
Enthousiaste fietsers aan de Leuvense Sint-Pieterskerk (© David Samyn)

Herkomst van fietsers per provincie: Limburg het aantrekkelijkst

We hebben ook eens gekeken naar de herkomst van fietsers per provincie. Dat levert een aantal leuke inzichten op.

Herkomst fietsers per provincie
Herkomst van fietsers per provincie (© vlaanderen-fietsland.be)

Limburg heeft procentueel gezien duidelijk de meeste bezoekers uit andere provincies. Daarmee is duidelijk dat Limburg misschien niet het populairst is op provinciaal, regionaal of stedelijk niveau, maar dat het wel de aantrekkelijkste fietsprovincie is voor fietsers uit andere provincies. De campagne 'Herleef in Limburg', die Toerisme Limburg massaal heeft opgezet op heel wat plaatsen in Vlaanderen om mensen naar hun provincie te lokken, werpt duidelijk zijn vruchten af. Heel veel mensen zijn zowel digitaal als langs de Vlaamse wegen Matteo Simoni, het uithangbord van hun campagnes, gevolgd naar Limburg.

Fietsers uit de provincie Antwerpen waren het meest 'chauvinistisch': procentueel gezien waren er in Antwerpen de meeste fietsers uit eigen provincie. Dit betekent uiteraard ook dat de provincie Antwerpen het minst werd bezocht door fietsers uit andere provincies. Dit kan uiteraard voor een deel toegeschreven worden aan de lockdown die werd ingesteld voor de hele provincie Antwerpen tijdens een deel van de zomervakantie.

Fietsen door de bomen
Fietsen door de Bomen is samen met Fietsen door het Water een van de grote publiekstrekkers van Toerisme Limburg. Binnenkort lanceert Toerisme Limburg een derde fietsbelevingsproject: Fietsen door de Heide. (© Toerisme Limburg)

Conclusies

Vlamingen hebben tijdens de lente en zomer van 2020 maar liefst 40% meer gefietst dan in dezelfde periode vorig jaar. Misschien een onderzoek waard: de algemene volksgezondheid gaat er door corona misschien op achteruit, maar er zijn ook massaal veel mensen aan het fietsen geslagen juist door corona. Je zou kunnen stellen dat hierdoor een bepaald deel van de bevolking zijn gezondheid verbeterd heeft.

Het drukst bezochte fietsknooppunt ligt in Leuven, de populairste fietsprovincie is Antwerpen. Op regionaal niveau was de Kust met voorsprong het populairste fietsgebied. Van alle grote Vlaamse steden werd Leuven met voorsprong het vaakst bezocht door fietsers. Het zwaartepunt van het fietstoerisme in Vlaanderen tijdens het hoogseizoen van 2020 lag op de as van de provincies Antwerpen en Vlaams-Brabant. Maar: Limburg was duidelijk het aantrekkelijkst voor fietsers buiten de eigen provincie en kon procentueel gezien de meeste fietsers uit andere provincies aantrekken. Oost-Vlaanderen scoort misschien nergens het hoogst, maar staat in alle lijstjes mee bovenaan. Het Scheldeland, voor een deel op Oost-Vlaams grondgebied, is en blijft een zeer populaire fietsregio.

We zijn alvast benieuwd naar de evolutie van het fietstoerisme in Vlaanderen voor 2021. Zullen al die mensen die (dankzij of ondanks?) corona gestart zijn met fietsen dat ook blijven doen?